Ngày 25/11/2025, Little Sài Gòn đã chứng kiến nhiều sự kiện văn hóa, lịch sử và âm nhạc sôi động. Trong số đó, Triển lãm và Hội thảo “Từ Cuộc Di Tản Đến Di Sản: 50 Năm Hành Trình Người Mỹ Gốc Việt” tại Bowers Museum, Santa Ana, từ ngày 21-23 tháng 11, 2025, đã nổi bật với tầm vóc lớn. Sự kiện này được tổ chức nhân kỷ niệm 50 năm kết thúc Chiến tranh Việt Nam và sự hình thành cộng đồng người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ. Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt (VHM) đã tổ chức buổi triển lãm và hội thảo này với các mục tiêu chính: bảo tồn ký ức trung thực về lịch sử, tôn vinh sức sống của cộng đồng tỵ nạn, tạo không gian đối thoại lành mạnh giữa các thế hệ, và xây dựng nhịp cầu hiểu biết, cảm thông.
Từ Sụp Đổ Đến Dựng Xây — Cuộc Di Tản và Sự Hình Thành Cộng Đồng Người Mỹ Gốc Việt
Phiên thảo luận đầu tiên diễn ra vào ngày 21 tháng 11, phác họa hành trình từ sự sụp đổ của Việt Nam Cộng Hòa đến sự ra đời của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Với năm diễn giả và năm góc nhìn khác nhau, dưới sự điều hợp của Tiến sĩ Duyên Bùi, buổi hội thảo đã mang lại nhiều suy tư. Tiến sĩ Jason R. Nguyễn mở đầu bằng việc tái hiện bối cảnh lịch sử hình thành cộng đồng người Việt hải ngoại. Tiến sĩ Ann Ngọc Trần bổ sung bằng bản đồ các làn sóng di cư, từ du học sinh thập niên 1960 đến thế hệ gần đây nhất. Nhạc sĩ Nam Lộc Nguyễn chia sẻ về sự dấn thân giúp đỡ người tị nạn, và ca khúc “Sài Gòn ơi, ta đã mất người trong cuộc đời” của ông đã làm sống lại những cảm xúc sâu sắc về sự mất mát quê hương 50 năm về trước. Tiến sĩ Elwing Sương Gonzalez phân tích các mô hình xã hội trong quá trình hình thành cộng đồng người Việt tại Los Angeles. Tiến sĩ YThien Nguyễn làm rõ bản chất phức tạp của chủ nghĩa dân tộc và tinh thần chống cộng trong cộng đồng hải ngoại. Phần hỏi đáp đặc biệt gây ấn tượng khi các em học sinh trung học mạnh dạn đặt câu hỏi, cho thấy thế hệ trẻ không thờ ơ với lịch sử tị nạn.
Một điểm nhấn khác của chương trình là buổi chiếu phim “Finding the Virgo” vào buổi chiều cùng ngày. Tiến sĩ Alex Thái nhận định đây là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất. Câu chuyện của gia đình họ Vương, về hành trình vượt biển đầy hiểm nguy và cuộc tìm kiếm kéo dài nhiều thập niên của Lauren Vương Ngọc Lan để gặp lại thủy thủ đoàn tàu USS Virgo đã cứu họ, đã làm khán phòng lặng đi. Bộ phim không chỉ chạm đến lịch sử người Việt hải ngoại mà còn phản ánh cuộc khủng hoảng tỵ nạn toàn cầu hiện nay.
Chính trị, Kinh doanh & Giáo dục
Ngày thứ hai của sự kiện (22/11) gồm ba cuộc hội thảo, tập trung vào những khó khăn và thành tựu của cộng đồng người Việt tị nạn. Phiên thảo luận “Chính trị, Kinh doanh & Giáo dục” có sự tham gia của các diễn giả như thạc sĩ Cathy Beaupain, tiến sĩ Annie Bích-Loan Dương, tiến sĩ Trí C. Trần, nhà giáo dục Frances Thế Thủy Nguyễn, bác sĩ Tâm Thành Nguyễn, và nghị viên Thái Việt Phan. Tất cả đều nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì ngôn ngữ và văn hóa Việt cho các thế hệ tiếp nối. Chị Nguyễn Thế Thủy, thành viên Hội đồng Giáo dục Học Khu Westminster, đã thành công đưa tiếng Việt vào chương trình song ngữ tại các trường học. Bác sĩ Tâm Nguyễn kể về thành công của trường dạy nghề nail ABC của gia đình và tự hào về việc giữ tên Tâm khi nhập quốc tịch Mỹ. Anh cũng đề xuất sử dụng ẩm thực Việt để quảng bá văn hóa. Nghị viên Thái Việt Phan, sinh ra ở Thái Lan khi gia đình vượt biên, chia sẻ về việc đại diện cho cộng đồng gốc Việt tại Quận Cam và ủng hộ các cộng đồng di dân khác, nhắc nhở về sự tương đồng với hoàn cảnh người Việt tỵ nạn trước đây. Những câu chuyện này đã khẳng định rằng việc lãnh đạo trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt đòi hỏi sự dũng cảm để mơ ước lớn và mở đường cho những ước mơ đó tiếp tục phát triển.
Chấn thương tâm lý, Sự im lặng & Chữa lành
Một phiên thảo luận sâu sắc khác là “Chấn thương tâm lý, Sự im lặng & Chữa lành”. Điều hợp bởi nữ diễn viên Quyên Ngô, các diễn giả gồm bác sĩ Suzie Xuyến Đông, đạo diễn Đức Nguyễn, và tiến sĩ Thảo Hà đã chia sẻ về việc nhiều cá nhân, gia đình tị nạn phải chịu những chấn thương tâm lý nặng nề và cách chữa lành. Họ đồng tình rằng việc tạo cơ hội để nạn nhân bày tỏ uẩn ức nội tâm là phương pháp chữa lành tốt nhất. Đạo diễn Đức Nguyễn chứng kiến nhiều người tìm lại bình an sau khi kể lại ký ức đau thương, như câu chuyện trong phim tài liệu Bolinao 52. Bác sĩ Đông Xuyến đề cao việc lắng nghe không phán xét và phương pháp chánh niệm. Tiến sĩ Thảo Hà nhấn mạnh niềm hạnh phúc vô giá khi giúp nạn nhân chữa lành vết thương tâm lý.
Truyền thông, Văn hóa & Nghệ thuật Qua Các Thế hệ
Phiên thảo luận cuối ngày thứ hai là “Truyền thông, Văn hóa & Nghệ thuật Qua Các Thế hệ”, với các diễn giả như dược sĩ Ysa Lê, nhà tài trợ Linh Kochan, xướng ngôn viên Diệu-Quyên, luật sư Đỗ Phủ Nguyễn, và nhà báo Titi Mary Trần; do tiến sĩ Jason R. Nguyễn điều hợp. Các diễn giả, dù có nghề nghiệp riêng, đều trở thành nhà hoạt động văn hóa vì tin rằng đây là phương tiện tuyệt vời để kết nối và chữa lành cộng đồng. Chị Diệu Quyên, đồng sáng lập tổ chức Bên Em Đang Có Ta, đã gây quỹ hàng triệu USD giúp nạn nhân thiên tai. Luật sư Đỗ Phủ, đồng sáng lập SBTN, chia sẻ về việc thành lập đài truyền hình tiếng Việt đầu tiên ở hải ngoại để bảo tồn di sản văn hóa. Dược sĩ Y Sa kể về hành trình tình nguyện với Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) và việc văn học, hội họa, phim ảnh trở thành phương tiện kết nối các thế hệ. Chị Linh Kochan tài trợ các buổi trình diễn của nghệ sĩ đàn tranh Vân Ánh Võ, góp phần phổ biến âm nhạc cổ truyền. Nhà báo Mary Trần nhấn mạnh trách nhiệm của người làm truyền thông chân chính trong bối cảnh tin giả tràn lan, tin rằng sự thật là sức mạnh bền vững.
Nhịp Cầu Nối Các Thế Hệ
Phiên thảo luận vào buổi trưa ngày cuối (23/11) mang chủ đề “Nhịp Cầu Nối Các Thế Hệ”, với các diễn giả trẻ: tiến sĩ Pauline Đồng, cựu phó thị trưởng Thu-Hà Nguyễn, Diễn viên Quyên Ngô, Nhà hoạt động Tracy La, Jolynna Đặng; điều hợp viên là tiến sĩ Duyên Bùi. Ban tổ chức mong muốn tạo ra một không gian tôn trọng và bao dung để lịch sử và hiện thực được nói lên từ nhiều góc nhìn khác nhau. Khi được hỏi về các hoạt động gây tranh cãi gần đây của VietRise, đồng sáng lập viên Tracy La giải thích rằng các chương trình của nhóm xuất phát từ mối quan tâm của người trẻ về lịch sử Việt Nam, đặc biệt là trước năm 1975. Tracy khẳng định VietRise không tôn vinh Hồ Chí Minh mà nhằm mục đích kết nối giới trẻ, giúp họ hiểu rõ hơn về nhân vật và sự kiện lịch sử một cách chân thành, không cổ súy hệ tư tưởng chính trị nào. Mục tiêu là giúp các bạn trẻ hiểu về lịch sử của mình, tự hào về nguồn gốc, và cảm thấy an toàn khi đặt câu hỏi về quá khứ.
Triển lãm và hội thảo kết thúc vào chiều ngày Chủ Nhật 23/11/2025, nhưng dư âm của nó chỉ mới bắt đầu. Trên mạng xã hội, nhiều bài tường thuật và đối thoại đã được mở ra. Christina Võ, tác giả của cuốn Việt Nam Của Con, Việt Nam của Cha, chia sẻ sự xúc động sâu sắc trước hội nghị, đặc biệt là lời nhận xét của một bác lớn tuổi cho rằng đây là hội nghị hay nhất bác từng tham dự ở Orange County suốt 45 năm qua. Cô Võ cũng nhận thấy các buổi thảo luận sâu sắc, nhiều câu chuyện đau lòng vẫn còn đọng lại, phản ánh những gì người Việt ở Little Saigon tiếp tục đối diện, và cách sự im lặng vẫn che khuất sự thấu hiểu. Tiếng nói của thế hệ thứ hai như Christina Võ cũng chính là quan tâm và hy vọng của giới trẻ, ước mong rằng “mỗi lời chia sẻ, dù nhỏ, cũng mở ra một phần hàn gắn, để mọi câu chuyện đều được thừa nhận như một phần của lịch sử chung.”