Vào chiều Chủ Nhật, ngày 18 Tháng Giêng, một sự việc gây xôn xao đã xảy ra tại St. Paul khi các đặc vụ của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đột nhập vào nhà ông ChongLy Scott Thao, còn được biết đến với tên Saly. Cháu trai nhỏ của ông Saly đang ngủ trên ghế sofa thì lực lượng ICE phá cửa, xông vào với súng chĩa thẳng vào những người trong nhà.
Ông Saly, một công dân Mỹ gốc Hmong 57 tuổi, đã bị còng tay và dẫn ra ngoài trong thời tiết lạnh giá chỉ với chiếc quần đùi, dép Crocs và quấn một chiếc chăn trẻ em. Nhiệt độ ngoài trời lúc đó là 10 độ F (khoảng -12 độ C), với tuyết vẫn còn đóng dày đặc trên đường.
Ông Brandi Reilly, người đã quay lại đoạn video vụ việc, chia sẻ với Việt Báo vào ngày Thứ Hai, 19 Tháng Giêng rằng ông Saly đã được thả sau khi bị chở đi thẩm vấn. Sự việc xảy ra chỉ ba tuần sau khi mẹ ông Saly, một cựu y tá làm việc cho CIA, qua đời.
Người dân và hàng xóm trong khu vực đã phản đối bằng cách thổi còi, bấm còi xe và la hét. Tuy nhiên, các đặc vụ liên bang, trong quân phục và trang bị kiểu quân đội, vẫn đưa ông Saly lên xe và rời đi. Ông Reilly cho biết thêm rằng cộng đồng người Hmong ở khu vực St. Paul rất nhỏ.
Bà Louansee Moua, em dâu của ông Saly, đã kể lại chi tiết vụ việc trên trang cá nhân của mình: “Cơ quan ICE đã đến nhà anh rể tôi, Saly, phá cửa, lục soát nhà cửa, còng tay anh ấy và chĩa súng vào đầu con dâu ông. Họ thậm chí không cho anh của tôi mặc quần áo tử tế và bắt anh ấy ra ngoài trong thời tiết lạnh giá.”
Bà Moua nhấn mạnh: “Anh Saly là công dân Mỹ nhập tịch. Anh ấy KHÔNG có tiền án tiền sự.”
Trong thời kỳ nội chiến ở Lào, mẹ chồng của bà Moua, bà Choua Thao, là một y tá. Bà đã đỡ đẻ cho một cặp song sinh non tháng và nhận nuôi một trong hai bé – ChongLy “Saly” Thao – trong khi giao người chị em song sinh của cậu bé cho một y tá khác nuôi dưỡng. Bà Thao là một trong những chuyên gia y tế người Hmong đầu tiên hỗ trợ người Mỹ và được CIA huấn luyện trong “Chiến tranh bí mật,” giúp điều hành hai bệnh viện chăm sóc cả binh lính Mỹ và người Lào.
“Bà Choua Thao đảm bảo tất cả các con của mình đều trở thành công dân Mỹ,” bà Moua viết. “Bà tin tưởng sâu sắc vào việc làm mọi thứ đúng cách, bảo vệ sự sống, phẩm giá và gia đình. Việc chứng kiến con trai mình bị đối xử như vậy, trước mặt gia đình, với súng ống chĩa vào, là điều vô cùng đau thương. Đây không phải là vấn đề chính trị. Đây là vấn đề về quyền con người cơ bản, thủ tục pháp lý và trách nhiệm giải trình.”
Bà tiếp tục bày tỏ sự phẫn nộ: “Không gia đình nào nên trải qua điều này. Không đứa trẻ nào nên chứng kiến điều này. Và không công dân Mỹ nào nên bị đối xử như vậy.”
Một phóng viên của tờ Twincities đã gửi email đến văn phòng ICE khu vực Trung Tây nhưng chưa nhận được trả lời. Tuy nhiên, Tricia McLaughlin, trợ lý thư ký Bộ Nội An, đã giải thích trên nền tảng X (trước đây là Twitter) rằng các đặc vụ đang truy tìm hai kẻ phạm tội tình dục đã bị kết án và đều có lệnh trục xuất cuối cùng từ thẩm phán nhập cư.
Bộ Nội An mô tả hai tội phạm này là “những kẻ tồi tệ nhất trong số những kẻ tồi tệ nhất,” được xác định là Lue Moua, bị truy nã vì tấn công tình dục trẻ vị thành niên, hiếp dâm, bắt cóc và bạo lực gia đình, và Kongmeng Vang, bị truy nã vì tấn công tình dục và hoạt động băng đảng.
“Công dân Mỹ này (ông Saly) sống cùng hai kẻ phạm tội tình dục đã bị kết án tại địa điểm diễn ra vụ việc,” Tricia McLaughlin viết trên X. “Cả hai kẻ phạm tội tình dục này vẫn đang LẨN TRỐN PHÁP LUẬT ở St. Paul. Chúng tôi sẽ cung cấp cho công chúng hình ảnh và mô tả để giúp chúng tôi tìm và bắt giữ những mối đe dọa an toàn công cộng này.”
Bà Moua cho biết anh rể của bà, người sống ở khu East Side của St. Paul, chưa từng phạm tội và vẫn đang trong thời gian tang lễ sau khi mẹ già của ông qua đời hồi Giáng Sinh.